Than hoạt tính có công dụng gì với sức khỏe? – Y học & sức khỏe

GNO – Hiện nay,
than hoạt tính có thể được tìm thấy ở mọi nơi: trong kem đánh răng, các sản
phẩm chăm sóc da, các thực phẩm nướng, các loại thức uống và trong hệ thống lọc
nước.

Than hoạt
tính được tạo ra từ các vật liệu giàu carbon được đốt cháy ở nhiệt độ cao, theo
Trung tâm Kiểm soát Chất độc Quốc gia Hoa Kỳ.


Ví dụ, các
nguyên liệu giàu carbon như gỗ, vỏ sò hay than được đốt nóng ở nhiệt độ cao, từ
600 – 900 độ C có thể tạo ra bột than. Bột than này sau đó được đốt với các
nguyên liệu phụ khác như muối chloride, để tạo thành cấu trúc rỗng. Những nguyên
liệu dư thừa được loại bỏ bằng giải pháp axit lỏng để thu về carbon nguyên chất
(tinh khiết). Than này tiếp tục được xử lý, cho qua tiếp xúc với khí oxy hóa
như hơi nước hay carbon dioxide.


Trong y
khoa, than hoạt tính được sử dụng cho bệnh nhân dùng thuốc quá liều hay bị ngộ
độc, theo Cơ quan Kiểm soát Chất độc Quốc gia Hoa Kỳ. Bột than hoạt tính thường
được trộn với nước hoặc chất lỏng khác rồi cho bệnh nhân uống hoặc đi vào cơ
thể bằng ống thông thực quản để làm sạch đường ruột, dạ dày như một giải pháp
thay thế cho súc dạ dày.

thanhoattinh.jpg
Than hoạt
tính được tạo ra từ các vật liệu giàu carbon được đốt cháy ở nhiệt độ cao


Than hoạt
tính có tác dụng như bọt biển. Các phân tử độc bám vào bề mặt than hoạt tính để
giảm lượng độc tố hấp thu vào cơ thể. Công dụng này tốt nhất với các chất độc
có chứa phân tử hữu cơ (là các hợp chất chứa carbon và thường kết hợp với oxy,
hydrogen hay nitrogen). Tùy thuộc vào loại thuốc quá liều hay độc tố, một liều
đơn than hoạt tính có thể là giải pháp điều trị hiệu quả nếu được can thiệp kịp
thời.


Cơ quan
này cũng khuyên rằng, người dân không nên “cố sử dụng than hoạt tính tại nhà để
tự điều trị khi uống thuốc quá liều hay khi bị nhiễm độc”. Hầu hết các than
hoạt tính đều được bán ngoài thị trường nhưng chúng “không có hoạt tính” như
loại được sử dụng trong phòng cấp cứu của bệnh viện và đây không phải là giải
pháp tốt nhất cho bạn.


Và cũng
có rất ít bằng chứng cho thấy than hoạt tính hiệu quả đối với tình trạng cholesterol
cao, tiêu chảy, táo bón, đầy bụng, khó tiêu hay có thể ngăn chặn tình trạng say
nặng (than hoạt tính không kết hợp với cồn) và cũng không giúp thúc đẩy làm
lành vết thương – theo Thư viện Y học Quốc gia Hoa Kỳ.


Ngoài ra,
cũng chưa có nghiên cứu nào khẳng định than hoạt tính có thể đóng vai trò là
thành phần tẩy độc trong chế độ ăn hay và hấp thu than hoạt tính là hoàn toàn
an toàn nếu bạn không bị ngộ độc.


Thật ra,
sẽ có thể không an toàn nếu hấp thu than hoạt tính vào cơ thể khi không cần
dùng đến nó. Một nghiên cứu năm 2007 phát hành trên tạp chí Chất lượng Thực phẩm cho thấy than hoạt
tính làm mất đi các vitamin cần thiết trong nước ép táo.


Than hoạt
tính cũng được tìm thấy phổ biến trong hệ thống lọc nước, mặt nạ hô hấp và máy lọc
không khí. Vì có tác dụng loại bỏ chất độc khỏi cơ thể, than hoạt tính “thu hút
và kết hợp với các chất độc trong nước và không khí” như: randon, các nhiên
liệu, dung môi và các chất hóa học công nghiệp và phóng xạ; giúp bảo vệ chúng
ta khỏi việc hít và hấp thu chúng – theo Cơ quan Bảo vệ Môi trường Hoa Kỳ
(EPA).


Nguy cơ khi sử dụng than hoạt tính


Hiện nay,
than hoạt tính có thể được tìm thấy tại các tiệm thuốc và  trong các sản phẩm làm đẹp, cả trong kem đánh
răng.


Hầu hết
các loại kem đánh răng chứa than hoạt tính đều mài mòn đáng kể men răng của chúng
ta và có thể dẫn đến tình trạng răng nhạy cảm, dễ bị ê buốt, vàng răng do men
răng bị tróc ra, nhạy cảm hơn với sâu răng – bác sĩ phẫu thuật nha Benjamin
Schwartz, trường Nha khoa Touro, Đại học Y khoa New York.


Và hiện
có rất ít các nghiên cứu lâm sàng cho thấy tác dụng lâu dài của kem đánh răng
chứa than hoạt tính. Thay vào đó, nhiều nghiên cứu lại gợi ý nguy cơ lâu dài
của việc sử dụng kem đánh răng có chứa than hoạt tính.


Ngoài ra,
các loại kem đánh răng chứa nhiều than hoạt tính lại không chứa fluoride và
thậm chí làm giảm công dụng của fluoride – nguyên liệu quan trọng bảo vệ khỏi
sâu răng.


Ngoài kem
đánh răng, than hoạt tính còn có mặt phổ biến trong dầu gội đầu, mặt nạ và sản
phẩm rửa mặt và được cho rằng có tác dụng giúp loại bỏ chất nhờn dư thừa và các
chất bẩn khác. 


Tuy vậy,
than hoạt tính khá an toàn khi sử dụng theo công năng chính yếu của nó (một
cách cục bộ) nhưng chưa có bằng chứng lâm sàng nào ủng hộ rằng than hoạt tính
có tác dụng loại bỏ các chất độc qua mỹ phẩm, theo một nghiên cứu vừa được thực
hiện trong năm nay, phát hành trên tạp chí Clinics
in Dermatology
.


Nhiều
công ty quảng cáo sự có mặt của than hoạt tính trong sản phẩm và có tác dụng
chống virus, kháng khuẩn hay chống nấm nhưng chưa có bằng chứng khoa học nào xác
chứng điều này.


Đức Hòa
(theo Live Science)

Add Comment